Unia Europejska

Efekt kreacji handlu w U Celnej oznacza ożywienie obrotów handlowych między partnerami ugrupowania integracyjnego, które następuje w wyniku liberalizacji wymiany handlowej między nimi. Efekt ten prowadzi do zastąpienia produkcji krajowej przez tańsze i bardziej konkurencyjne towary z importu z krajów członk. U celnej. Podstawą efektu kreacji handlu są różnice w kosztach produkcji między producentami wchodzącymi do ugrupowania integracyjnego. Pobudza to ilościowy wzrost obrotów handlowych między tymi krajami, przyczynia się do dalszego obniżenia kosztów produkcji w krajach członk. dzięki nasileniu się konkurencji. W rezultacie prowadzi to do przesunięcia zasobów krajowych do bardziej konkurencyjnych zastosowań zgodnie z zasadą kosztów komparatywnych. Konsekwencją kreacji handlu są 2 subefekty: produkcyjny i konsumpcyjny.

PRODUKCYJNY polega na zastąpieniu mniej efektywnej produkcji w kraj. członk. sprzed utworzenia U celnej przez tańszą produkcję z krajów partnerskich po utworzeniu U celnej. Wiąże się to z przemieszczeniem zasobów produkcyjnych od droższych do tańszych dziedzin wytwarzania. Dla krajowych producentów efekt ten oznacza stratę związaną ze zniesieniem wspierania ich relatywnie nieefektywnej produkcji krajowej a to prowadzi do upadku tych dziedzin produkcji. Dla gosp. jako całości oznacza to wzrost efektywności produkcji.

KONSUMPCYJNY jest związany z zastąpieniem droższego dobra na rynku pochodzącego z produkcji krajowej dobrem tańszym pochodzącym z importu z kraju partnerskiego. Z punktu widzenia konsumentów oznacza to korzyść, ponieważ mogą oni zakupić więcej towarów po bardziej konkurencyjnych cenach, co prowadzi do wzrostu konsumpcji. Subefekt konsumpcyjny zależny jest od elastyczności cenowej popytu. Efekt przesunięcia handlu związany jest z przesunięciem dotychczasowych kierunków handlu. Zmiana ta jest spowodowana liberalizacją przepływów towarowych wewnątrz ugrupowania integrac., z dyskryminacją w stosunku do kraj. trzecich. Efekt ten oznacza zastąpienie dostaw od producentów z kraj. trzecich przez dostawy od producentów z kr. członk. u. celnej. Konkurencyjność tych ostatnich rośnie bowiem na skutek zniesienia wewn. barier handlowych w ugrupow. Efekt przesunięcia handlu oznacza w krótszym okresie stratę w dobrobycie ekonom. kr. członk. w stosunku do reszty świata. Za łączny efekt wzrostu dobrobytu ekonom. w wyniku utworzenia u. celnej uważa się nadwyżkę efektu kreacji nad efektem przesunięcia handlu. Oprócz tych efektów występują dodatk. efekty utworzenia U. celnej: ef. ekspansji handlu (ma miejsce gdy obniżenie cen rynkowych w kr. członk. pobudza dodatkowy wzrost popytu krajowego), efekt zmniejszenia kosztów (ma miejsce, gdy rozszerza się skala produkcji na skutek kreacji handlu), ef. podziału (wystąpi gdy podział korzyści z tytułu liberalizacji handlu rozłoży się nierównomiernie między producentów i konsumentów).

Obserwowana obecnie rosnąca jedność i tożsamość kontynentu europejskiego wynika z postępu integracji zachodnioeuropejskiej oraz transformacji systemowej w Europie Środkowej i Wschodniej. Należy jednak pamiętać, że ta jedność kontynentu europejskiego jest całkiem świeżej daty, jeśli spojrzymy na to z historycznej perspektywy. Historia Europy charakteryzowała się podziałami, napięciami i konfliktami, i występowały w niej czynniki (i nadal występują) w kierunku różnicowania się krajów europejskich. Te czynniki, które prowadzą do różnicowania się to język, tradycje kulturowe, religia oraz historyczne doświadczenia.

1. zwiększona konkurencyjność i efektywność gospodarcza krajów członkowskich
2. Korzyści skali - ujawniają się w miarę specjalizacji produkcji
3. Wzrost wielkości firmy, stopy jej wzrostu i jej krzywej uczenia się
4. Korzyści tzw. pierwszego gracza tzn. firmy, której pierwszej uda się zająć pozycję dominującą na zintegrowanym rynku
5. Rozciągnięcie korzyści z tytułu unii celnej uzyskiwanych przez poszczególne firmy na jej dostawców i nabywców. tzw. efekty zewnętrzne

1. struktura produkcji w krajach integrujących się (jeżeli struktury produkcji w krajach integrujących się są komplementarne, to korzyści u celnej nie mogą być zbyt wysokie. Jeżeli zaś struktury te są konkurencyjne, to można przypuszczać, że korzyści utworzenia u celnej będą poważne)
2. rozmiary u celnej, tzn. im więcej i większych krajów będzie uczestniczyć w u celnej, tym większy będzie ich udział w handlu światowym ogółem, tym lepsze perspektywy podziału pracy i tym mniejsze ryzyko przesunięcia handlu)
3. poziom taryf celnych, tzn., że im wyższe są taryfy wyjściowe partnerów handlowych, tym poważniejsza będzie towarzysząca im nieefektywność oraz tym większe będą skutki dla dobrobytu wynikające ze zniesienia taryf)
4. koszty transportu i transakcyjne (rosnący handel musi być realizowany fizycznie, do czego konieczny jest efektywny transport. Dlatego też u celne zawierane są zazwyczaj między sąsiadami)
5. elastyczność, tzn. korzyści z u celnej są tym większe, im kraje mogą bardziej reagować elastycznie na nowe perspektywy rozwoju)

1. struktura produkcji w krajach integrujących się (jeżeli struktury produkcji w krajach integrujących się są komplementarne, to korzyści u celnej nie mogą być zbyt wysokie. Jeżeli zaś struktury te są konkurencyjne, to można przypuszczać, że korzyści utworzenia u celnej będą poważne)
2. rozmiary u celnej, tzn. im więcej i większych krajów będzie uczestniczyć w u celnej, tym większy będzie ich udział w handlu światowym ogółem, tym lepsze perspektywy podziału pracy i tym mniejsze ryzyko przesunięcia handlu)
3. poziom taryf celnych, tzn., że im wyższe są taryfy wyjściowe partnerów handlowych, tym poważniejsza będzie towarzysząca im nieefektywność oraz tym większe będą skutki dla dobrobytu wynikające ze zniesienia taryf)
4. koszty transportu i transakcyjne (rosnący handel musi być realizowany fizycznie, do czego konieczny jest efektywny transport. Dlatego też u celne zawierane są zazwyczaj między sąsiadami)
5. elastyczność, tzn. korzyści z u celnej są tym większe, im kraje mogą bardziej reagować elastycznie na nowe perspektywy rozwoju)